Google is handig, maar bijna alle gratis diensten van het bedrijf verdienen aan je gegevens: wat je zoekt, waar je bent en met wie je mailt. Wil je daar minder van weggeven, dan bestaan er inmiddels volwassen, kant-en-klare alternatieven die je gewoon uit een appstore haalt. Je hoeft dus niets zelf te installeren op een eigen server. Hieronder vind je per Google-dienst een eerlijk alternatief, met de voordelen en de nadelen op een rij.
In het kort:
- Zoekmachine: DuckDuckGo voor het gemak, Brave Search als je een eigen index wilt, Startpage voor Google-achtige resultaten.
- Browser: Firefox als degelijke allrounder, Brave als je standaard alles geblokkeerd wilt.
- E-mail: Proton Mail (Zwitsers, veelzijdig) of Tuta (Duits, alles versleuteld).
- Kaarten en navigatie: Organic Maps of OsmAnd op basis van OpenStreetMap. Apple Maps is een stap beter dan Google, maar geen privacykampioen.
Zoekmachine
Google Zoeken koppelt je zoekopdrachten aan je profiel en gebruikt ze voor advertenties. De bekendste alternatieven doen dat niet.
DuckDuckGo is de makkelijkste overstap. De zoekmachine houdt geen zoekgeschiedenis bij en profileert je niet. Let op: de resultaten komen grotendeels van Bing (Microsoft), dus helemaal onafhankelijk is DuckDuckGo niet. Er was in het verleden ophef over een afspraak waardoor bepaalde trackers van Microsoft niet werden geblokkeerd in de DuckDuckGo-browser; dat is inmiddels aangepast, maar het laat zien dat de afhankelijkheid van Bing een rol speelt.
Brave Search gebruikt een eigen zoekindex en is daarmee minder afhankelijk van Google of Bing. Dat is een sterk punt voor onafhankelijkheid. De relevantie is de laatste jaren flink verbeterd, al kan het voor commerciele of lokale zoekopdrachten soms nog achterblijven.
Startpage laat je Google-resultaten zien, maar haalt die op vanaf eigen servers zodat Google jouw IP-adres niet ziet. Handig als je aan de kwaliteit van Google gewend bent. Eerlijk nadeel: Startpage is sinds 2019 eigendom van het advertentiebedrijf System1. De dienst valt onder Europese privacyregels en werkt met een aparte structuur om je gegevens af te schermen, maar die eigenaar is voor sommige mensen een reden om iets anders te kiezen.
Zo stap je over: je hoeft niets te installeren. Ga naar de instellingen van je browser en stel de nieuwe zoekmachine in als standaard. In de meeste browsers staan DuckDuckGo en Brave Search al in de lijst; Startpage voeg je toe via hun website.
Browser
Google Chrome is snel, maar hoort bij het bedrijf dat het meeste aan advertenties verdient. Twee alternatieven springen eruit.
Firefox van Mozilla is een onafhankelijke browser die niet op de techniek van Google (Chromium) draait. Dat maakt het web gezonder, omdat niet alles op een motor leunt. Firefox blokkeert bekende trackers standaard. Wel verzamelt Mozilla standaard wat gebruiksgegevens; dat kun je uitzetten via de privacyinstellingen. Er was ook discussie over een functie voor privacyvriendelijke advertentiemeting die standaard aanstond, en die je eveneens kunt uitschakelen.
Brave blokkeert advertenties, trackers en fingerprinting meteen na installatie, zonder dat je extensies hoeft toe te voegen. Brave verzamelt zelf geen gebruiksgegevens tenzij je dat aanzet. Nadeel: Brave is gebouwd op Chromium (dezelfde basis als Chrome) en het bedrijf biedt een eigen advertentie- en cryptobeloningssysteem aan. Dat staat standaard uit, maar het is goed om te weten dat het er is.
Zo stap je over: download Firefox of Brave, en gebruik bij de eerste start de importfunctie om je favorieten en wachtwoorden over te nemen. Loop daarna even de privacyinstellingen door en zet gegevensverzameling uit als je dat wilt.
Gmail scant je mailbox niet meer voor advertenties zoals vroeger, maar je gegevens zitten wel in het Google-ecosysteem. Twee Europese aanbieders bieden echte versleutelde e-mail.
Proton Mail uit Zwitserland gebruikt end-to-end- en zero-access-versleuteling, wat betekent dat Proton zelf niet bij je berichten kan. Je hebt geen telefoonnummer nodig om je aan te melden en de gratis versie geeft je 1 GB opslag en een adres. Proton ondersteunt ook de standaard PGP-versleuteling en, in de betaalde versie, gewone mailprogramma’s via de Proton Bridge. Handig als je meer wilt dan alleen mail, want er zijn ook een agenda, VPN, opslag en wachtwoordmanager.
Tuta (voorheen Tutanota) uit Duitsland versleutelt meer dan de meeste concurrenten: niet alleen de tekst, maar ook het onderwerp, bijlagen en je agenda. De versleuteling is bovendien bestand tegen toekomstige quantumcomputers. Eerlijk nadeel: Tuta werkt met een eigen systeem en ondersteunt geen PGP en geen gewone mailprogramma’s via IMAP. Je gebruikt Tuta dus via de eigen app of website, niet in bijvoorbeeld Outlook.
Zo stap je over: maak een nieuw account aan en stel bij je oude adres een doorstuurregel in. Laat je belangrijkste contacten je nieuwe adres weten en bouw het rustig af. Overhaasten hoeft niet.
Kaarten en navigatie
Google Maps koppelt je locaties en routes aan je account. Voor privacy zijn apps op basis van OpenStreetMap de beste keuze. OpenStreetMap is een vrije, door vrijwilligers gemaakte wereldkaart.
Organic Maps is gratis, toont geen advertenties, verzamelt geen gegevens en werkt volledig offline nadat je een gebied hebt gedownload. Ideaal voor wandelen, fietsen en op reis zonder internet. Nadeel: het is een eenvoudige app zonder satellietbeelden, street view of live verkeersinformatie. OsmAnd biedt meer functies en instellingen, maar is daardoor wat ingewikkelder; zet op de iPhone het delen van anonieme gegevens even uit, want dat staat daar standaard aan.
En Apple Maps? Als je een iPhone hebt, is Apple Maps privacyvriendelijker dan Google Maps: Apple koppelt zoekopdrachten niet aan je Apple-account en versluiert je locatie. Toch blijf je in het ecosysteem van een groot techbedrijf, en voor de meeste privacyfocus-gebruikers is een OpenStreetMap-app de zuiverdere keuze.
Zo stap je over: installeer de app, download vooraf de gebieden die je nodig hebt (bijvoorbeeld Nederland) en zet de nieuwe app als je vaste navigatie in gebruik.
Waar moet je op letten bij een privacyvriendelijk alternatief?
Het verdienmodel. Vraag jezelf af hoe een dienst geld verdient. Betaal je met een abonnement, dan hoeft het bedrijf jouw gegevens niet te verkopen. Is iets helemaal gratis, kijk dan extra kritisch naar hoe het gefinancierd wordt.
De vestigingsplaats. Diensten in de EU vallen onder de strenge AVG. Zwitserland zit niet in de EU maar heeft eigen, stevige privacywetten. De plek waar een bedrijf staat, bepaalt mede welke overheid toegang kan eisen tot gegevens.
Open source en audits. Bij open source kan iedereen de code controleren. In combinatie met onafhankelijke beveiligingsaudits geeft dat meer zekerheid dan een mooie belofte op een website. Proton, Tuta, Brave en de genoemde kaart-apps zijn open source.
Veelgestelde vragen
Zijn deze alternatieven gratis?
De zoekmachines, browsers en kaart-apps zijn gratis. Bij e-mail hebben Proton en Tuta een gratis versie met beperkte opslag; wil je meer ruimte of extra adressen, dan betaal je een abonnement. Dat abonnement is meteen het verdienmodel, waardoor je gegevens niet nodig zijn als inkomstenbron.
Werken deze diensten net zo goed als die van Google?
Voor de meeste dagelijkse taken wel. Zoekmachines en browsers voelen vrijwel hetzelfde aan. Bij kaarten mis je functies als live verkeer en street view. Het is dus een afweging: iets minder gemak in ruil voor meer privacy.
Moet ik alles tegelijk overzetten?
Nee. Begin met de eenvoudigste stap, bijvoorbeeld een andere zoekmachine of browser. E-mail is het meest werk, omdat je adres bij veel diensten bekend is. Neem daar rustig de tijd voor en gebruik een doorstuurregel.
Is een alternatief automatisch veilig?
Niet zomaar. Ook bij privacyvriendelijke diensten loont het om de instellingen na te lopen, gegevensverzameling uit te zetten waar dat kan en een sterk, uniek wachtwoord te gebruiken. Privacy is een combinatie van goede keuzes en goed gebruik.
Wil je verder werken aan je online privacy? Op onze hub met privacygidsen vind je meer praktische uitleg. Handig om hierna te lezen: cookies en trackers blokkeren in je browser en gepersonaliseerde advertenties uitzetten bij Google. Zo pak je stap voor stap steeds meer van je gegevens terug.
Gecontroleerd in juli 2026. Bronnen: proton.me/mail, tuta.com, privacyguides.org/en/maps, search.brave.com, startpage.com.